Elk jaar worden miljarden besteed aan allerlei subsidies. Geld dat de overheid aan de ene kant int van bedrijven, vloeit er aan de andere kant weer naar terug in de vorm van subsidies. Is het nou alleen maar rondpompen van geld? En een andere kritische vraag: maken subsidies organisaties alleen maar lui?

Voor beide opmerkingen valt wat te zeggen. Subsidies maken inderdaad lui wanneer er elk jaar maar weer ’automatisch‘ subsidie verstrekt wordt en zeker wanneer die 100% bedraagt. Een oplossing kan zijn dat er geen 100% subsidie wordt verstrekt maar bijvoorbeeld 50%. Dat andere deel zul je zelf op een andere manier moeten verkrijgen. Daarvoor is creativiteit en een actieve houding nodig. Ook zal de aanvrager dan kritischer kijken naar zijn uitgaven: is wat we tot nu toe hebben gedaan wel allemaal zinvol?

De opmerking over het rondpompen van geld komt nogal eens uit de hoek van ondernemers. Zij worden geconfronteerd met regelgeving op fiscaal gebied, laten zich adviseren en hun fiscale aangifte verzorgen. Vervolgens schakelen ze voor de subsidieaanvraag ook een gespecialiseerde adviseur in. Een gehoorde kreet is dan: verlaag de belastingen en schaf subsidies maar af.

Dus: wat is eigenlijk het nut van subsidies?

Subsidiegelden, zeker die voor het het bedrijfsleven, worden ingezet om ondernemers te stimuleren op het gebied van bijvoorbeeld innovatie, energiebesparing, (milieu)investeringen en werkgelegenheid.

Een mooi voorbeeld uit onze eigen praktijk is die van de mosselsector. Tot 2007 werd nog amper door deze sector geïnnoveerd en geïnvesteerd. Dat had te maken met onzekerheid over de toekomst in verband met milieuregelgeving. Toen aan deze jarenlange onzekerheid een einde was gekomen, stelde de (lokale) overheid diverse subsidiemogelijkheden beschikbaar. Dit heeft vervolgens geleid tot een tsunami aan nieuwe activiteiten en investeringen. Zowel de mosselkwekers en -verwerkers als hun leveranciers zagen nieuwe kansen en mede door financiële ondersteuning werd het mogelijk die kansen volop aan te grijpen. Zo werd volop geëxperimenteerd met milieuvriendelijke innovatieve invanginstallaties. Er is werkelijk voor vele miljoenen euro’s geïnvesteerd in dergelijke voorzieningen. Maar ook in huisvesting, schepen en vervoermiddelen. Toeleveranciers zoals elektrotechnische bedrijven kregen opeens weer opdrachten om scheepsinstallaties uit te breiden of zelfs geheel te vernieuwen. Meerdere jonge ondernemers durfden opeens wél die stap van zelfstandig ondernemerschap te nemen. Als er één goed voorbeeld is van een sector waarin subsidies aantoonbaar tot nieuwe duurzame economische activiteiten hebben geleid, dan is dat dus wel deze sector.

Mijn overtuiging is dan ook dat subsidies een prima middel kunnen zijn om ontwikkeling te ondersteunen. Er mag, nee, er moet zelfs, kritisch gekeken worden of een subsidie wel het beoogde effect bereikt. Zo maar afschaffen is echter de spreekwoordelijke brug te ver.