Vanwege de coronacrisis is het voor verschillende ondernemingen noodzakelijk om te besparen op personeelskosten. Uiteraard worden ondernemingen deels ontlast met de NOW 1.0 en 2.0. Het is echter nog niet duidelijk hoeveel en hoelang de overheid ondersteuning blijft bieden voor de loonkosten. U zult daarom alvast moeten nadenken over uw toekomstige personeelsstrategie om uw onderneming voort te laten bestaan. Een ontslag op grond van bedrijfseconomische redenen is daarbij een van de middelen om het hoofd boven water te houden.

Hoe werkt een ontslag om bedrijfseconomische redenen?

Bij ontslag vanwege bedrijfseconomische reden is het natuurlijk in eerste plaats wenselijk om in onderling overleg met uw werknemers afspraken te maken over de beëindiging van hun dienstverband. Als dit niet lukt, of u bij voorbaat denkt dat de werknemers niet akkoord gaan met uw voorstel, moet u als werkgever aan het UWV toestemming vragen voor ontslag. Hier moet u dan wel een redelijke grond hebben. Voorbeelden hiervan zijn: een slechte financiële positie, (aantoonbare) werkvermindering, organisatorische veranderingen/reorganisatie, technologische veranderingen, beëindiging van (een deel van) de bedrijfsactiviteiten, bedrijfsverhuizing, het vervallen van een loonkostensubsidie of een combinatie van deze situaties. De reden die bij u van toepassing is, moet u uitgebreid onderbouwen aan de hand van cijfers en toelichting.

Stap 1: het opstellen van een reorganisatieplan

Wanneer u verwacht meerdere werknemers te ontslaan, is het verstandig een reorganisatieplan op te stellen. Dit plan helpt u bij het in kaart brengen van de huidige situatie. In dit plan omschrijft u waarom ingrijpen op de huidige situatie noodzakelijk is en op welke wijze de nieuwe organisatie te realiseren is. Hieruit blijkt dus waarom het reorganiseren gaat bijdragen aan de nieuwe ‘gezonde’ organisatie. Daarnaast verzamelt u in een dergelijk plan informatie die u later nodig heeft voor de eventuele vervolgstappen. Het is ook verstandig dit reorganisatieplan met de ondernemingsraad of personeelsvereniging te bespreken. Zo zijn zij op de hoogte zijn van de huidige personele situatie. Bij collectief ontslag is het zelfs verplicht de ondernemingsraad te betrekken bij de plannen. Het reorganisatieplan wordt ondertekend door de directie.

Stap 2: de bedrijfseconomische omstandigheden aannemelijk maken

U moet als werkgever de bedrijfseconomische omstandigheden aannemelijk maken en tonen dat het treffen van maatregelen om de continuïteit van het bedrijf te bewaken, gaat leiden tot het structureel vervallen van arbeidsplaatsen. De noodzakelijkheid van het vervallen van arbeidsplaatsen moet blijken uit onder andere een (liquiditeits)prognose voor het komende half jaar bij ongewijzigde omstandigheden en bij de voorgenomen te nemen maatregelen. U moet zo aantonen dat het ontslag noodzakelijk is voor een doelmatige bedrijfsvoering.

U moet alle benodigde informatie zo volledig mogelijk aanleveren bij het UWV. Zij moeten kunnen toetsen of er voldoende grond is voor een bedrijfseconomisch ontslag. In de door u aangeleverde informatie aan het UWV moet door middel van feiten en heldere argumentatie blijken dat:

  • Er sprake is van de aangevoerde bedrijfseconomische omstandigheden.
  • Dat u de maatregelen neemt die noodzakelijk zijn aan een doelmatige bedrijfsvoering.
  • Dat het vervallen van de arbeidsplaatsen in causaal verband staan tot de ernst van de bedrijfseconomische omstandigheden én samenhangt met de door u getroffen maatregelen.

Ook is het van belang dat wanneer de ontslagen het gevolg zijn van de coronacrisis, u aangeeft of aanspraak is gemaakt op de noodmaatregelen van de overheid, zoals bijvoorbeeld de NOW.

Stap 3: werknemers voor ontslag voordragen op basis van het afspiegelingsbeginsel

Bij bedrijfseconomisch ontslag kunt u niet zomaar willekeurig werknemers uitkiezen waarvan u afscheid wilt nemen. U moet hiervoor het afspiegelingsbeginsel gebruiken. Het afspiegelingsbeginsel is een belangrijk onderdeel van het bedrijfseconomisch ontslag en is de methode waarmee wordt bepaald welke werknemers u voor ontslag moet voorgedragen. De cao kan van deze standaardregeling afwijken, dus het is van groot belang dat u uw cao (indien van toepassing) raadpleegt. Wanneer in de cao een eigen afspiegelingsbeginsel staat opgenomen, moet de toetsing van de naleving van het afspiegelingsbeginsel plaatsvinden door een onafhankelijke cao-ontslagcommissie. Wilt u meer weten over het afspiegelingsbeginsel? Neem dan vooral contact op met een van onze adviseurs, zij weten precies welke regels er in uw geval gelden.

Let op bij collectief ontslag

Ontslaat u binnen korte tijd een grote groep werknemers vanwege bedrijfseconomische redenen? Dan kunnen deze ontslagen vallen onder de regels van het collectieve ontslag. Dit geldt wanneer u binnen drie maanden ten minste twintig arbeidsovereenkomsten moet opzeggen van werknemers die werkzaam zijn binnen één van de zes werkgebieden van het UWV. De wijze waarop de dienstverbanden zijn beëindigd speelt hierin geen rol, als het maar gaat om bedrijfseconomische redenen. De beëindiging van de dienstverbanden kan dus plaatsvinden middels een vaststellingsovereenkomst, via de kantonrechter of het UWV.

Voor het doorvoeren van collectief ontslag zult u eerst veel gegevens moeten verzamelen. Zo moet u:

  • een reorganisatieplan en een sociaal plan opstellen.
  • informeel overleg plegen met de ondernemersraad of de vakbonden.
  • melding maken van het voorgenomen collectief ontslag aan de vakbonden en het UWV.
  • een adviesaanvraag aan de ondernemersraad doen.
  • informeel overleg plegen met het UWV over de verschillende ontslagaanvragen.
  • de individuele ontslagaanvragen indienen bij het UWV.
  • het collectief ontslag kenbaar maken binnen uw onderneming.

Wanneer u de ontslagvergunning van de kantonrechter of het UWV heeft verkregen, kunt u overgaan tot de opzegging van de individuele arbeidsovereenkomsten.
Let op: bij collectief ontslag hoeft u de bedrijfseconomische noodzaak voor het vervallen van de arbeidsplaatsen niet te onderbouwen wanneer uit een schriftelijke verklaring van de vakbonden blijkt dat dit noodzakelijk is voor een doelmatige bedrijfsvoering.

Heeft u begeleiding of advies nodig bij een ontslagprocedure of een reorganisatie? Of wilt u precies weten welke regels er in uw geval van toepassing zijn? Neem dan contact op met onze hrm-adviseurs via het contactformulier hieronder.

Kennisdossier op onze website

Wilt u weten welke mogelijkheden u heeft om uw bedrijfsproces af te stemmen op de huidige genomen maatregelen in verband met het coronavirus ? Of wat u kunt doen om uw bedrijf gezond te houden? Op onze website hebben we een pagina ingericht waar ons specialistenteam corona de komende tijd regelmatig haar kennis met u deelt. Houd deze pagina in de gaten, zodat u de juiste keuzes kunt maken voor uw organisatie. Heeft u specifieke vragen over de gevolgen voor uw organisatie? Neem dan zeker contact op met uw contactpersoon bij Moore DRV of vul onderstaand contactformulier in.

Geschreven door:

HRM adviseur Marga de Bree

Marga de Bree RPP RADI

Arbeidsjuridisch adviseur